Bekijk Artikel

27

Begin december 2016 organiseerde het agrobeheercentrum Eco² in en met de gemeente Ravels enkele demodagen over houtkantenbeheer door landbouwers. Landbouwers, natuurliefhebbers en lokale beleidsmakers maakten kennis met het concept en met de machines. Dat leidde telkens tot positieve reacties.


Natuurbeheer

Houtkanten horen van oudsher thuis in agrarisch gebied. Het hout was immers nodig op de boerderij en dus werd de houtkant, net zoals de rest van het veld of de akker, beschouwd als productieoppervlakte. Met de opkomst van andere constructiematerialen en brandstoffen, verloor de houtkant zijn betekenis als productie-element. Hij werd nog slechts beschouwd als een verbindingselement en een esthetisch element in het landschap. Het dynamisch beheer van de houtkant, zoals toen die nog nuttig was voor de bedrijven, ging helemaal verloren. In de plaats daarvan werd hij een extra kostenpost voor de gemeentelijke overheid, die met het onderhoud belast werd. Helaas leidde dat vaak tot geen of achterstallig onderhoud, met takken die overhangen of te veel schaduw werpen op de teelten.

Vandaag komt daar misschien verandering in. In het Limburgse Twecomproject kreeg de houtkant – toen er een knipschaar en hakselaar aan te pas waren gekomen – in de vorm van houtsnippers opnieuw nut, als lokaal geproduceerde brandstof. Dankzij de technologisch hoogstaande verbrandingsketels die vandaag op de markt zijn, is fijn stof hier geen probleem.

Ravels

Een gedragen beheerplan


Voor het Limburgse Twecomproject sloegen het Regionaal Landschap Lage Kempen en het agrobeheercentrum Eco² de handen in elkaar. Het Regionaal Landschap inventariseerde de houtkanten en maakte beheerplannen op. Agrobeheercentrum Eco² deed boeren uit de streek de geplande beheerwerken uitvoeren. De snippers worden gedroogd bij boeren en worden dan onder andere gebruikt in een houtsnipperketel, die gekoppeld aan een warmtenet het Biotechnicum in Bocholt van warmte voorziet.

Het kappen van bomen – ook al maakt het deel uit van een beheer dat nuttig is voor de biodiversiteit, het landschap en de landbouw – leidt vaak tot klachten. Daarom was het belangrijk om nog voor de beheerwerken zouden starten, door overleg met alle mogelijk betrokken partijen te komen tot een gedragen beheerplan. Alle betrokkenen hebben zo een duidelijk overzicht over de houtkanten die beheerd worden, het beheer dat voor de komende jaren gepland wordt en zelfs de hoeveelheid hout die dit beheer zal opleveren. Wanneer dat plan gedigitaliseerd wordt, kan het ook digitaal opgevolgd worden, zelfs via de smartphone van de boer die de kraan met de knipschaar bedient.


Boeren aan het werk

Wanneer alles geïnventariseerd is en het beheerplan opgemaakt is, kan het eigenlijke beheerwerk beginnen. Dat werk wordt toevertrouwd aan lokale boeren. Zij besturen onder andere een bandenkraan met een velkop, en een tractor die een hakselaar met invoerkraan en opvangbak met hoogkiepfunctie trekt. Enkele containers voor het vervoeren en drogen van de snippers vervolledigen het machinepark, zodat de lokale landbouwers via het agrobeheercentrum Eco² instaan voor alle werk – knippen, hakselen, drogen en leveren van de gebruiksklare snippers.

Waarom werkt Twecom?

In het Twecomproject worden houtkanten opnieuw beheerd als hakhout. Hierdoor verjongen de houtkanten en krijgen ze weer een toekomst. Dat komt de natuurlijke kwaliteit van onze omgeving ten goede, vermindert de negatieve impact van de houtkanten op de aanpalende landbouwgronden en maakt ons wat minder afhankelijk van ingevoerde fossiele brandstoffen. Houtsnippers zijn immers een valabel alternatief voor fossiele brandstoffen. Bovendien halen de groeiende houtkanten de CO2 die vrijkomt bij het verbranden van de snippers uit de lucht door hem opnieuw in hout vast te leggen, wat beter is voor het milieu. Financiële middelen die bij de aankoop van fossiele brandstoffen uit de regio verdwijnen, blijven nu lokaal aanwezig en komen de lokale economie ten goede.

Een ander aspect is dat houtkantenbeheerplannen niet langer ad hoc opgemaakt worden voor een of twee houtkanten, maar via een uniforme en breed gedragen aanpak meteen op een veel hoger gemeentelijk of zelfs regionaal niveau.

Ravels


Kempische partners geloven erin

Deze vorm van houtkantenbeheer past binnen de activiteiten en projecten van verschillende Kempische of in de Kempen actieve organisaties. Zij sloegen de handen in elkaar, want ze wilden er een groter streekverhaal van maken.

De intercommunale IOK trekt voor de aangesloten gemeenten de campagne Kempen 2020, die de doelstellingen van het burgemeestersconvenant moet invullen en beoogt om de CO2-uitstoot tegen 2020 met 20% te verminderen. Het vervangen van fossiele brandstoffen door lokaal geproduceerd hout past daar perfect in. Geïnteresseerde gemeentebesturen kunnen zich dus zeker melden. De tweede partner, Regionaal Landschap Kleine en Grote Nete, werkt rond landschapsbehoud en landschapsopbouw. Beheerplannen opmaken voor houtkanten behoort dan ook tot het vaste takenpakket. Via het project iLandschap worden inventarisatie en beheer bovendien gedigitaliseerd en een landschapsloket wordt opgestart. Agrobeheercentrum Eco², op zijn beurt, is al langer actief met boeren als landschapsbouwers. Aangezien het landschap in de Antwerpse Kempen erg lijkt op het Bocholtse, is er geen enkele reden om ook niet in onze regio op dezelfde manier aan de slag te gaan.

Boerenbond zet zijn schouders mee onder dit initiatief, want het geeft de landbouwers een kans op wat extra inkomen in de minder drukke wintermaanden. Het garandeert het onderhoud van houtkanten en creëert een duurzame en lokaal geproduceerde brandstof. Maar ook de Hooibeekhoeve (houtsnippers als bodemverbeteraar), Rurant (een nieuwe vorm van rurale economie en ondersteuning van duurzame energie) en de provincie Antwerpen (via klimaat- en plattelandsbeleid) zijn partners in een eventueel groter verhaal.  


Wat zit erin voor boeren?

Er zijn allerlei mogelijkheden en voordelen voor landbouwers. Je kunt er een bijverdienste aan hebben. Bovendien krijg je de garantie dat je houtkanten beheerd worden. Je kunt de houtsnippers aanwenden als een lokale, schone brandstof of als bodemverbeteraar om het koolstofgehalte van je percelen te verhogen.

Ravels

Laat het ons weten als je geïnteresseerd bent

Ben je geïnteresseerd in een of meerdere aspecten van dit project? Laat het ons dan zeker weten. Wanneer het project in een grotere regio uitgerold mag worden, zoeken we landbouwers om met de machines te werken, landbouwers met houtkanten die beheerd kunnen worden of met ruimte of restwarmte (bijvoorbeeld uit een vergister) om snippers te drogen. Dan zoeken we ook landbouwers die houtsnippers willen gebruiken als lokale, schone brandstof en eventueel snippers als bodemverbeteraar willen uitproberen. Drie kalverhouders die op de demodagen aanwezig waren, zagen er alleszins kansen in. Ze lieten een vracht houtsnippers rechtstreeks van de demo naar hun bedrijf voeren. Misschien ben jij wel de volgende.

INFORMATIE – www.boerenbond.be/actualiteit of www.agrobeheercentrum.be/projecten/tweecom. Ben je geïnteresseerd, neem dan contact op met Leon Brabers, regiocoördinator Eco²: 0476 39 76 75 of leon.brabers@agrobeheercentrum.be.

 

Terugblikken op de demodagen in Ravels

Hier kan je nog even terugblikken op de demodagen in Ravels. Je vindt er een foto- en filmverslag, maar ook de presentaties van de sprekers. 

 


  



Actions: E-mail | Permalink |