Bekijk Artikel

14

De landbouw staat vandaag onder grote druk: voedselzekerheid bieden voor een steeds groeiende bevolking, op een manier zodat het betaalbaar blijft voor iedereen en op de aanwezige beschikbare oppervlakte die zelfs afneemt. Daarnaast lees je ook vaak onheilspellende berichten over de impact op de natuur, het milieu en het klimaat. Landbouw is hier deels een oorzaak, maar kan ook deels een oplossing bieden. Zo moeten we nadenken over de weerbaarheid van landbouwsystemen tegen klimaatextremen zodoende dat er voldoende kwaliteitsvolle voeding geproduceerd kan worden voor een eerlijke prijs. Geen evidente match …

 

Agroforestry of boslandbouw wordt voorgesteld als een mogelijke oplossingsrichting. Dit landbouwsysteem is de combinatie van een houtige component zoals bomen en struiken, met een reguliere landbouwteelt. Denk hierbij aan traditionele boomgaarden (fruitbomen met begrazing door koeien of schapen) of knotbomenrijen en houtkanten op de scheiding van twee percelen. Moderne varianten als ‘alley cropping’ gaan grotere percelen opdelen in blokken waarbij houtkanten en/of bomen afgewisseld worden met het landbouwgewas. De bomen worden hier ook gezien als een opbrengst, nl. kwaliteits- en brandhout en vruchten (fruit en noten) en zorgen zo voor een grotere diversiteit aan producten en diensten binnen de landbouwsector.

De boomcomponent levert een aantal interessante ecosysteemdiensten: opslag van koolstof, verhogen van bodemvruchtbaarheid, vermijden van erosie en nutriëntenuitspoeling, bestuiving, plaagcontrole, landschappelijke waarde, … Maar ze brengen ook heel wat teelttechnische uitdagingen met zich mee. Zo moet je goed nadenken over de gewaskeuze; zo zal vb wintertarwe minder lang last hebben van de concurrentie (zonlicht, water, voedingsstoffen) van de bomen dan aardappel. De gewasopbrengst van aardappel in de eerste 30 meter van de bomen ligt zo tot 40% lager terwijl de opbrengstderving bij wintertarwe slechts 8%. Daartegenover staat dat de bomen wel zorgen voor een windbreek-effect, temperatuurregeling en schaduw i.f.v. hittestress bij dieren.

‘Mag ik die bomen dan wel kappen?’ Wat deze vrees betreft, is men nu vrij duidelijk: (geregistreerde) agroforestry percelen erkend als productiesysteem mogen op termijn gerooid worden, al blijft het een kluwen aan verschillende wetgevingen. Wie met agroforestry aan de slag wil kan hiervoor een subsidie ontvangen tot 80% van de kosten gerelateerd aan de aanplant, mits voldaan aan enkele voorwaarden. Hiervoor is er een jaarlijkse oproep met indiening midden september.

 

Niemand heeft meer praktijkervaring en kan overtuigender klinken dan landbouwers die zelf agroforestry toepassen. Daarom waren vier landbouwers uitgenodigd om hun ervaringen te delen. Jos De Clercq heeft een biologisch gemengd bedrijf (Natlandhoeve) in Sint-Truiden. Jos zijn Limousin runderen grazen al 25 jaar tussen zijn fruit- en notenbomen. Klik hier voor de getuigenis van Jos. 

Ook voor Louis-Marie Tennstedt, een akkerbouwer uit Galmaarden, is agroforestry niet nieuw. Hij plant al jaren bomen aan op en rond zijn akkers en weilanden, oa. notelaars voor noten en kwaliteitshout. Lees hier de volledige getuigenis van Louis-Marie. Het coöperatief boslandbouwbedrijf Pomona van oa. Koen Doggen, Lieven Bauwens en François Ongenaert combineert groententeelt en fruit. Lees hier de getuigenis van Pomona. Carl Adriansens heeft een gemengd bedrijf met een aantal akkerbouwgewassen, aardbeien en varkens met een buitenloop. Meerwaarde wordt gecreëerd via thuisverkoop in een eigen hoeveslagerij en via hoevetoerisme. Deze winter richtte Carl een agroforestry perceel in waar binnenkort de varkens zullen buiten lopen. De bomen (vooral fruit- en notenbomen) zorgen voor een extra landschappelijke dimensie, beschutting voor de dieren en een nieuw product. De appreciatie bij het cliënteel van de hoeveslagerij is groot.

Alle landbouwers gaven aan dat de bomen ook als een teelt aanzien moeten worden; om een kwalitatief eindproduct te bekomen (of het nu om kwaliteitshout of vruchten gaat) moet er voldoende aandacht gaan naar de zorg, snoei en onderhoud. Zo zorgen de bomen inderdaad voor ‘extra werk’, maar dat is het zeker waard op iets langere termijn. De effectieve opbrengst blijft inderdaad onzeker, maar dat is bij alle landbouwproducten zo: niemand kan vb. de melkprijs of opbrengst van de aardappelen van volgend jaar voorspellen. Tenslotte kwam ook het ecologische aspect aan bod: bomen brengen leven, zowel boven de grond als onder de grond.

De discussie was heel interessant en er zat veel praktische ervaring en bedenkingen bij de landbouwers maar de tijd was jammer genoeg beperkt om al de vragen van antwoord te voorzien. 

Klik hier voor de presentatie van het seminarie

Voor informatie en ondersteuning rond alles wat met agroforestry te maken heeft, kan je terecht bij het consortium Agroforestry Vlaanderen (www.agroforestryvlaanderen.be).  Dit is een samenwerking van ILVO, Bodemkundige Dienst van België, Inagro, Agrobeheercentrum Eco², Universiteit Gent, Bosplus en Wervel met diverse projecten rond agroforestry of boslandbouw.

 

 

 

 

Actions: E-mail | Permalink |