Bekijk Artikel

23

Van alle gevolgen van de aangaande klimaatverandering heeft de toename van extreme weersomstandigheden wellicht de zwaarste impact op de menselijke samenleving. Zowel de frequentie als de intensiteit van extreme weerfenomenen maken door de klimaatopwarming een stijgende trend door. Periodes van felle neerslag met overstromingen tot gevolg of hittegolven en periodes van uitzonderlijke droogte treden nu al in steeds toenemende mate op. Het is dan ook evident dat de landbouw tot de sectoren wordt gerekend die het zwaarst getroffen worden door de klimaatverandering. Land- en tuinbouwers zijn immers sterk afhankelijk van een goed waterbeheer, waarbij zowel tekorten als overschotten problematisch kunnen zijn. In het kader van de klimaatproblematiek vormt het kunnen bufferen van wateren dan ook een cruciaal aandachtspunt. Eén van de beschikbare technieken die hiertoe kan bijdragen betreft het systeem van peilgestuurde drainage.

DSC_0091 

Drainage is op heel wat plaatsen een ‘conditio sine qua non’ om aan landbouw te kunnen doen op percelen die anders landbouwkundig ‘waterziek’ zijn. Een conventioneel drainagesysteem is er daarom op voorzien water zo snel mogelijk weg te leiden uit het gebied. Hierdoor ontstaan echter ook een aantal nevenwerkingen die zowel het landbouwgebied zelf als de omliggende zones treffen. Zowel ‘s zomers als ‘s winters wordt er immers water afgevoerd tot op het niveau van de diepte van de drainagebuizen. Hierdoor gebeurt het dat landbouwers dezelfde percelen die ze noodgedwongen hebben gedraineerd in het droge seizoen opnieuw dienen te beregenen om hun gewassen van voldoende vocht te voorzien. Net daar ligt een zeer groot onbenut potentieel om veel meer water te kunnen vasthouden dan vandaag gebeurt. Door het omvormen van klassieke drainagesystemen naar een systeem van peilgestuurde drainage kunnen er regionaal betekenisvolle positieve effecten op de grondwaterpeilen worden gerealiseerd. 

Het systeem van peilgestuurde drainage is in wezen relatief eenvoudig. Net als een klassieke drainage bestaat het uit drainbuizen die onder de grond liggen. Deze drains monden echter niet rechtstreeks uit in een naburige sloot, maar zijn aangesloten op een verzamelbuis aan de rand van het perceel. Op haar beurt loopt deze verzamelbuis tenslotte naar een speciaal voorziene verzamelput, waar de eigenlijke peilregeling plaatsvindt. Dit gebeurt met behulp van een regelbuis, veelal niet meer dan een doodgewone PVC-buis die op de gewenste peilhoogte (meestal 30-40 cm onder het maaiveld) voorzien is van een doorlaatopening. Zolang de regelbuis gemonteerd is zal het waterpeil tot op dit gewenste niveau blijven. Wanneer de percelen echter toegankelijk dienen te zijn voor veldbewerking kan de landbouwer het peil doen zakken tot op het oorspronkelijke drainageniveau door het eenvoudig verwijderen van de regelbuis. Of nog: enkel op het moment dat de landbouwer met zijn machines op het veld moet zijn wordt er gedraineerd tot op het klassieke niveau. Buiten de zaai- en oogstperiode blijft het water een pak hoger staan. Op die manier kan de landbouwer dus langer water vasthouden op zijn terrein. Dat leidt niet alleen tot hogere gewasopbrengsten, maar betekent eveneens een substantiële bijdrage aan het waterbergend vermogen van de regio, hetgeen zowel in droge als natte periodes van belang is, zeker met het oog op de klimaatproblematiek.

flyer_waterbeheer_website2.pdf-page1 

De opmars van deze techniek lijkt evident binnen een steeds duurzamer wordend landbouwbeleidskader, maar dient - zoals elk landbouwsysteem - te worden bekeken in het licht van de concrete terreineigenschappen en teeltdoelstellingen. Daarom begeleidt het agrobeheercentrum Eco² samen met de Bodemkundige Dienst van België landbouwers bij de omvorming van peilgestuurde drainage om tot maximale resultaten te komen. Dit gebeurt onder meer binnen het LEADER-project ‘Van landbouw tot waterbouw’ in Noord-Limburg, waar heel wat zandige percelen in kwelgebied voorkomen en waar duurzame drainage een echte meerwaarde kan vormen. Enerzijds worden terreinrealisaties uitgevoerd, anderzijds worden ook de effecten van het systeem zorgvuldig in kaart gebracht door monitoring en data-analyse. De landbouwers van hun kant uit verenigen zich steeds meer in agrobeheergroepen, waarbij ze jaarlijks samenkomen om het beheer en onderhoud van hun maatregelen te bespreken en hun kennis met elkaar te delen. Dat is nog steeds de beste manier om een correct waterbeheer op het terrein te garanderen: via de grondgebruikers zelf. Of hoe landbouwers meer en meer waterbouwers worden…



Met steun van ELFPO

Actions: E-mail | Permalink |